7-8 Δεκεμβρίου 2024

3η Διαλεσχιακή Συνάντηση

Κομοτηνή

Η Λέσχη Ανάγνωσης "DE PROFUNDIS" ήταν παρούσα και φέτος στην 3η Συνάντηση των Λεσχών από όλη την Ελλάδα. Αυτή τη χρονιά ο τόπος ήταν η Κομοτηνή, ο χρόνος - όπως πάντα - το πρώτο Σαββατοκύριακο του Δεκεμβρίου. Το θέμα της Διαλεσχιακής Συνάντησης: "Η Ιστορία στη Λογοτεχνία - Τόπος και Χρόνος". Καλεσμένοι οι Ζουλφί Λιβανελί, με το βιβλίο του "Στη Ράχη της Τίγρης"  και Θωμάς Κοροβίνης, με το "55". Τα μέλη της λέσχης μας μελέτησαν και τα δύο βιβλία και προετοιμάστηκαν για αυτό το υπέροχο ταξίδι στις λέξεις, τις εικόνες, τις έννοιες. 

Ξεκινήσαμε από τη Θεσσαλονίκη με τον καιρό να προσπαθεί να μας τρικλοποδήσει. Καταιγίδα, ομίχλη, έντονος αέρας. Κι ένα e-mail που μας ενημέρωνε - την τελευταία στιγμή - ότι ο Λιβανελί δεν θα μπορούσε τελικά να παρευρεθεί στην εκδήλωση και ότι θα ήταν μαζί μας διαδικτυακά. Τίποτα από όλα αυτά, όμως, δεν μας πτόησε. Φτάσαμε στην πρωτεύουσα της Ροδόπης το πρωί του Σαββάτου και επισκεφθήκαμε το Μουσείο Καραθεοδωρή, που στεγάζεται στην Τσανάκλειο Σχολή. 

Τσανάκλειος Σχολή

Κάποια μέλη γνώριζαν το όνομα και την ιδιότητα του Καραθεοδωρή, κάποια δεν τον γνώριζαν καθόλου. Κανένα μέλος, όμως, δεν γνώριζε την απίστευτη ιστορία αυτού του σπουδαίου ανθρώπου, αυτού του εξαίρετου μαθηματικού. Η κα Χριστίνα, εθελόντρια ξεναγός - γιατί μέσα στις υπόλοιπες δυσκολίες που προαναφέρθηκαν, ήταν κλειστά και τα Μουσεία της Κομοτηνής λόγω έλλειψης προσωπικού και χάρη στη δική μας Ελένη, προγραμματίστηκε για εμάς μία ξενάγηση - μας ξενάγησε στον χώρο και μας μίλησε για τη ζωή και το έργο του Κ. Καραθεοδωρή. Αρχεία, προσωπικά αντικείμενα, οικογενειακές φωτογραφίες, αλληλογραφία με σπουδαίους επιστήμονες και λόγιους, όπως ο Αϊνστάιν. Όλα ήταν εκεί να αποδεικνύουν το μεγαλείο του διεθνούς φήμης Έλληνα μαθηματικού. Αξίζει να το επισκεφθεί κανείς ή να ερευνήσει για εκείνον.

"Αν θέλεις να φτάσεις ως το άπειρο γνώρισε το πεπερασμένο σε όλες τους τις εκφάνσεις".

Κ. Καραθεοδωρή

 Ξενάγηση                                                       Κ. Καραθεδωρή

  Αλληλογραφία Καραθειδωρή - Αϊνστάιν

Στη συνέχεια ακολούθησε φαγοπότι, με χουνκιάρ μπεγιεντί, με κεμπάπ γιαουρτλού, με ... με ... Γεύσεις της Πόλης, γεύσεις που συνομιλούσαν με την ατμόσφαιρα των δύο βιβλίων. Ελάχιστη ξεκούραση και - ακολουθώντας το πρόγραμμα που μας δόθηκε - δώσαμε ραντεβού στο Ίδρυμα Παπανικολάου, στις 6. 

Μέλη της Λέσχης Ανάγνωσης Κομοτηνής μας υποδέχτηκαν, μας καλωσόρισαν με δώρα και μας βοήθησαν να βρούμε τις θέσεις μας. Ο χώρος ήταν γεμάτος από κόσμο, από ανθρώπους που αγαπούν το βιβλίο, που παρέκαμψαν κι αυτοί τις αντιξοότητες, όπως εμείς. Η οργάνωση ήταν υποδειγματική και ήταν φανερός ο κόπος, ο ζήλος, η φροντίδα που κρυβόταν πίσω της. 

Η 3η Διαλεσχιακή Συνάντηση ξεκίνησε με την εισήγηση της κα Δημάση, που αφορούσε στην Ιστορία και στη Λογοτεχνία. Μία ενδιαφέρουσα τοποθέτηση, με ρυθμό και χιούμορ, με πυγμή και ένταση. Στη συνέχεια θα προλόγιζαν τον κ. Λιβανελί, η κα Μαλακατέ και η κα Γεωργαντοπούλου. Η σύνδεση, όμως, με τον συγγραφέα έγινε νωρίτερα και όλοι περιμέναμε να ακούσουμε τον Λιβανελί. Δυστυχώς, όμως, ο κ. Λιβανελί αποδείχτηκε κατώτερος των προσδοκιών. Και αυτό προκύπτει από όλες τις συζητήσεις που ακολούθησαν στα πηγαδάκια του διαλείμματος. Μας ενημέρωσε από την αρχή της σύνδεσης ότι δεν έχει πολύ χρόνο στη διάθεσή του, καθώς στη Μόσχα όπου βρισκόταν είχε χιονοθύελα και μπορεί να διακοπτόταν η συνομιλία μας. Δικαιολογίες, κατά την άποψή μας. Ας έμενε μαζί μας μέχρι να κοπεί. Πολύτιμος χρόνος χάθηκε και από την εκτενή εισήγηση της κα Γεωργαντοπούλου. Παρόλα αυτά ξεκίνησαν δειλά δειλά οι ερωτήσεις, αλλά και πάλι ο κ. Λιβανελί φάνηκε απρόθυμος να απαντήσει άμεσα. Μπορεί κάποια πράγματα να χάθηκαν και στη μετάφραση, δεν το γνωρίζουμε. Έγιναν, στο σύνολο, έξι-εφτά ερωτήσεις και μόνο δύο από αυτές απαντήθηκαν επί της ουσίας. Οι καίριες ερωτήσεις ακόμη στέκουν μετέωρες μέσα μας. Η απογοήτευση ήταν ορατή στα πρόσωπα όλων. Ούτε εμείς - το αναγνωστικό κοινό του κ. Λιβανελί - αλλά ούτε και οι διοργανωτές, που έκαναν πραγματικά εξαιρετική προετοιμασία για να τον τιμήσουν, αξίζαμε τέτοια υποτιμητική συμπεριφορά.

Ήρθε η ώρα του διαλείμματος και του κους κους. Καφές, τοπικές λιχουδιές, βιβλία μας περίμεναν για να μας γλυκάνουν και να κατευνάσουν τα πνεύματα. Συζητήσεις, αγκαλιές, γέλια. Άνθρωποι από διαφορετικές λέσχες, που συναντήθηκαν σε έναν ουδέτερο τόπο, ανταλλάσσουν απόψεις για αναγνώσματα, για συγγραφείς, για ιδέες.

Επιστροφή στην αίθουσα για να ξεκινήσει η συζήτηση των λεσχών. Ο Θωμάς Κοροβίνης, που ήταν παρών από την αρχή, έσωσε τη βραδιά. Με το μπρίο του και την αμεσότητά του καταφέραμε να ξεχάσουμε το ατυχές συμβάν του Τούρκου συγγραφέα. Η συζήτηση αφορούσε τόσο στο βιβλίο του Λιβανελί "Στη Ράχη της Τίγρης", όσο και στα θέματα που αφορούν άμεσα τις λέσχες, όπως ποια βιβλία επιλέγουμε. Αν για παράδειγμα επιλέγονται τα βιβλία σύμφωνα με τη λογοτεχνικότητά τους ή με βάση τις προτάσεις κάποιων εκδοτικών. Συζητήσαμε για το αν μπορούμε - στα πλαίσια της τέχνης - να παρουσιάζουμε έναν αιμοσταγή σουλτάνο σαν τον Αμπντουλχαμίτ - τον ήρωα του Λιβανελί - με τέτοιο τρόπο, που στο τέλος να γίνεται συμπαθής. "Του δίνουμε συγχωροχάρτι", όπως χαρακτηριστικά είπε κάποιος κύριος. 

Η πρώτη ημέρα της Διαλεσχιακής Συνάντησης ολοκληρώθηκε επίσημα, αλλά ανεπίσημα συνεχίστηκε σε ένα κοντινό εστιατόριο, όπου βρεθήκαμε οι περισσότεροι. Εμείς γιορτάσαμε εκεί και τα γενέθλια της αγαπημένης μας Ελένης και της ετοιμάσαμε μία μικρή έκπληξη. Ήρθε η τούρτα και όλα τα μέλη, από όλες τις λέσχες, σαν ένα σώμα, της τραγούδησαν και της ευχήθηκαν "Χρόνια Πολλά".

Κυριακή, 8 Δεκεμβρίου, ώρα 10:00 πμ. Ένας φροντιστικός ήλιος μας υποδέχτηκε και μας καλημέρισε. Η αίθουσα του Ιδρύματος Παπανικολάου γέμισε και πάλι. Πρόσωπα χαμογελαστά, πιο ξεκούραστα, πιο ήρεμα, πήραν τις θέσεις τους. Ο Θωμάς Κοροβίνης ήταν ήδη εκεί. 

Η κα Σχοινά άνοιξε τη δεύτερη μέρα με την εισήγησή της, που αφορούσε στους Τόπους στη Λογοτεχνία. "Τόποι στο έργο του Θωμά Κοροβίνη". Μία πολύ σωστά δομημένη εισήγηση, με ουσιαστικό περιεχόμενο, που διέτρεξε σχεδόν όλο το έργο του συγγραφέα και στάθηκε σε βιβλία σταθμούς. Και αυτός είναι, κατά τη γνώμη μας, ο ρόλος των εισηγήσεων. Η ενδελεχής μελέτη και η γενναιόδωρη προσφορά των αποτελεσμάτων της στο κοινό, και όχι το "χάιδεμα" του συγγραφέα. Τη σκυτάλη πήρε ο κ. Αρκουδέας, που δέχτηκε με ιπποτισμό πολλές διορθώσεις - πειράγματα από τον κ. Κοροβίνη, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του. Και φυσικά, μετά το διάλειμμα, τις εντυπώσεις έκλεψε ο Θωμάς Κοροβίνης. Για εμάς τους Θεσσαλονικείς είναι ένας συγγραφέας που συναντάμε συχνά, που πιθανότατα έχουμε πιει ένα κρασί μαζί του, που θα παρευρεθεί με χαρά όπου τον καλέσουμε. Παρόλα αυτά, ποτέ δεν στερεύει η καλλιτεχνική του κρήνη. Ποτέ δεν σταματά να φιλεύει τους συνδαιτυμόνες του με λογοτεχνικά καλούδια από τόπους και χρόνους. Μας μίλησε για τη Θεσσαλονίκη του, για την Κωνσταντινούπολη, για τους ανθρώπους που γνώρισε, για εμπειρίες που τον καθόρισαν . Πρέπει να πούμε ότι και εκείνος ήταν πολύ προσεκτικός στις απαντήσεις του, σε ό,τι αφορούσε τα γεγονότα του ΄55, που ήταν και το θέμα του βιβλίου του. Ίσως, όμως, όσα είχε να πει τα είπε στο βιβλίο του. Κράτησε κι έναν μελωδικό μποναμά για το τέλος!

Και κάπως έτσι έκλεισε η 3η Διαλεσχιακή Συνάντηση, που ανανέωσε το ραντεβού της για τον Δεκέμβριο του 2025, στα Ιωάννινα. Εμείς, η Λέσχη Ανάγνωσης "DE PROFUNDIS", συνεχίσαμε για λίγή ώρα ακόμη, περπατώντας στην πόλη, στους τουρκομαχαλάδες, στις εκκλησιές και τα τζαμιά. Κοινωνήσαμε με τσίπουρο και τοπικές νοστιμιές, μοιραστήκαμε, γελάσαμε, συγκινηθήκαμε. Μία ζύμωση βαθιά, που μόνο με καθημερινή τριβή μπορεί να ευδοκιμήσει. 

 

Πολλές ευχαριστίες σε όλους όσους έτρεξαν, κόπιασαν και φρόντισαν ώστε όλα να κυλήσουν ομαλά για εμάς. Ανυπομονούμε για την επόμενη γιορτή του βιβλίου, για την 4η Διαλεσχιακή Συνάντηση και δηλώνουμε από τώρα ό,τι θα είμαστε εκεί!