Συνάντηση Μαΐου 2024

Η Μοναχοκόρη, Γκουαδαλούπε Νέτελ

Στις 19 Μαΐου, λίγο πριν το τέλος της ΔΕΒΘ, η λέσχη ανάγνωσης "DE PROFUNDIS" συναντήθηκε στο καφέ της έκθεσης για να συζητήσει το βιβλίο των εκδόσεων ΙΚΑΡΟΣ, "Η Μοναχοκόρη", της Γκουαδελούπε Νέτελ. Αφήσαμε για πρώτη φορά το σπίτι μας - το φιλόξενο Alte Fablon -  και βρεθήκαμε κάτω από τα δέντρα, δίπλα στα περίπτερα των βιβλίων, των εκδοτικών οίκων και των συγγραφέων, για να επισφραγίσουμε τη λήξη της έκθεσης με τον καλύτερο τρόπο, που δεν είναι άλλος από τη συζήτηση του βιβλίου, αλλά και όσων βιώσαμε αυτές τις τρεις μέρες.

Η Λάουρα, η ηρωίδα της Νέτελ, είναι μία τριαντάχρονη γυναίκα που έχει αποφασίσει από νωρίς ότι η μητρότητα δεν την αφορά, ότι δεν θέλει να είναι μία ακόμη μηχανή παραγωγής και επισφραγίζει αυτή της την απόφαση με μία - μη αναστρέψιμη - απολίνωση σαλπίγγων. Η συγγραφέας, όμως, με πολύ έξυπνο τρόπο "δένει" την ηρωίδα της με άλλες ιστορίες, αυτή της παιδικής της φίλης (Αλίνα), της μητέρας της, και της γειτόνισσάς της (Ντόρις). Ιστορίες που αποδεικνύουν ότι η μητρότητα δεν έχει μία μορφή, δεν μπαίνει σε καλούπια, δεν περιορίζεται ακόμη κι αν τη "στειρώσεις". 

Η Λάουρα αντιδρά στις κοινωνικές επιταγές που της επιβάλλονται, επηρεασμένη φανερά από το φεμινιστικό κίνημα. "Για πολλά χρόνια προσπαθούσα να πείσω τις φίλες μου ότι η αναπαραγωγή ήταν λάθος ανεπανόρθωτο. Τους έλεγα ότι ένα παιδί, όσο τρυφερό και γλυκό και να είναι στις καλές του στιγμές, θα αποτελεί πάντα έναν περιορισμό της ελευθερίας τους, ένα οικονομικό βάρος, για να μη μιλήσω για τη φυσική και συναισθηματική φθορά που προκαλούν οι εννιά μήνες της κύησης, οι άλλοι έξι ή και παραπάνω μήνες θηλασμού, τα συχνά ξενύχτια στην παιδική ηλικία και, μετά, το μόνιμο άγχος της εφηβείας". Εξοργίζεται με την ταμπέλα της γυναίκας - μητέρας. Τη βλέπουμε όμως να αναπαράγει και η ίδια την ταμπελοποίηση, καθώς αποδίδει χαρακτηρισμούς και ταμπέλες σε όλες τις γυναίκες που αποφασίζουν να τεκνοποιήσουν. Νιώθει προδομένη όταν μαθαίνει ότι η καλύτερη της φίλη, η Αλίνα, με την οποία είχαν δώσει όρκο αποχής, αποφασίζει να κάνει παιδί. Είναι εκείνη όμως, η Λάουρα, που της συμπαραστέκεται όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, όταν η Αλίνα μαθαίνει ότι μπορεί να γεννήσει ένα νεκρό παιδί, ή ένα παιδί που θα πεθάνει άμεσα. Ακόμη και στην ιστορία της Ντόρις, με τον οξύθυμο γιο της, τον Νίκολας... ακόμη κι εκεί, η Λάουρα είναι εκείνη που θα προσεγγίσει το παιδί, που θα βρει τρόπο να τον ηρεμήσει, που θα αναλάβει τη φροντίδα του όταν η Ντόρις πέσει σε κατάθλιψη. Θα μπει, μάλιστα, στον πειρασμό να τον "υιοθετήσει" μέχρι να ορθοποδήσει η μητέρα του.

Πού αρχίζουν και πού τελειώνουν, λοιπόν, τα όρια της μητρότητας; Γίνεσαι μητέρα μόνο όταν γεννάς ένα παιδί ή κι όταν το μεγαλώνεις; Πολλά τα ερωτήματα που θέτονται σε αυτό το βιβλίο. Έξυπνη βρήκαμε και τη σύνδεση της ιστορίας με τα περιστέρια που εμφανίζονται στο μπαλκόνι της ηρωίδας. Ανακαλύπτουμε ότι τα περιστέρια κλωσούσαν το αυγό ενός κούκου και το μεγάλωσαν σαν δικό τους, γνωρίζοντας ότι δεν είναι. Ακριβώς όπως συμβαίνει σε πολλές μητέρες, που μεγαλώνουν ένα παιδί που δεν γέννησαν. 

Η γραφή της Νέτελ είναι απλή, βατή, χωρίς πολλές φιοριτούρες. Αφήνει τον αναγνώστη να πλεύσει μαζί με τους ήρωές της, να τους νιώσει, να εξοργιστεί, να συγκινηθεί. " Η Μοναχοκόρη" είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται εύκολα αλλά που καταπίνεται δύσκολα. Κι αυτό γιατί προκαλεί πολλά ερωτήματα, πολλές σκέψεις και σίγουρα απαιτεί την ενσυναίσθηση του αναγνώστη για να μπορέσει να αφουγκραστεί όλα όσα δεν λέγονται με λέξεις. 

Η Γουαδαλούπε Νέτελ είναι Μεξικανή συγγραφέας. Έχει εκδώσει τέσσερα μυθιστορήματα. Στα ελληνικά έχει μεταφραστεί μόνο το "Η Μοναχοκόρη". Έχει κερδίσει τα εξής λογοτεχνικά βραβεία: "Premio de Narrativa Breve Ribera del Duero" και "Premio Herralde". Τα έργα της έχουν μεταφραστεί σε δέκα επτά γλώσσες.

Το επόμενο βιβλίο της λέσχης, για τον μήνα Ιούνιο, είναι "Η Τέχνη της Απώλειας", εκδόσεις Πόλις.