Συνάντηση Μαΐου 2023

Ο Μακαρονοποιός, Μα Γιαν, εκδόσεις ΠΑΠΥΡΟΣ

Όπως κάθε πρώτη Τρίτη του μήνα, έτσι και αυτή, στις 2/5/23, η λέσχη ανάγνωσης "DE PROFUNDIS" συναντήθηκε στο πατάρι του Alte Fablon, για να συζητήσει το βιβλίο "Ο Μακαρονοποιός", του Μα Γιαν. Η στάση του road trip μας στην Κίνα αποδείχτηκε αποκαλυπτική. 

Οι πρωταγωνιστές - ή ίσως ο πρωταγωνιστής; - του μυθιστορήματος είναι ένας επαγγελματίας συγγραφέας και ένας επαγγελματίας αιμοδότης, που βρίσκονται κάθε τόσο για να συζητήσουν θέματα που τους απασχολούν με τη συνοδεία φαγητού, που πάντα προσφέρει ο αιμοδότης. Ο επαγγελματίας συγγραφέας έχει δεχτεί μία παραγγελία για να γράψει ένα μυθιστόρημα που εξυπηρετεί τα συμφέροντα του καθεστώτος και που βασίζεται σε έναν λαϊκό ήρωα, τον Λέι Φενγκ. 

Εκείνος όμως γράφει ιστορίες βασισμένες σε ανθρώπους που γνωρίζει, που παρακολουθεί, ή που απλά έχει συναντήσει στον δρόμο. Γράφει για έναν ιδιοκτήτη ιδιωτικού γραφείου αποτέφρωσης και τη γριά μητέρα του, για μία νεαρή ηθοποιό που αποφασίζει να αυτοκτονήσει μπροστά στο κοινό της, για έναν αρχισυντάκτη λογοτεχνικού περιοδικού που απατά τη γυναίκα του, για έναν πατέρα που προσπαθεί απεγνωσμένα να εγκαταλείψει κάπου την πνευματικά καθυστερημένη κόρη του, και τέλος, για έναν σκύλο με τρία πόδια που μιλά. Μικροιστορίες πλεγμένες ευρηματικά μέσα στην κεντρική ιστορία. Ήρωες που, παράλληλα με το κομμάτι της ζωής τους που επέλεξε ο συγγραφέας να παρακολουθήσουμε, παρουσιάζουν και την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μέτα την πολιτική των Ανοικτών Θυρών. Οι ήρωες του Μα Γιαν παραπαίουν ανάμεσα στη βία της αυταρχικής πολιτείας και στην επίθεση του δυτικού πολιτισμού, που τους μεταλλάσει. Οι ήρωες του Μα Γιαν μοιάζουν χαμένοι, νικημένοι, αποφλοιωμένοι. 

Οι συμβολισμοί μέσα στο βιβλίο - όπως παρατήρησε η Μαρία Γ. - είναι διάχυτοι. Η τίγρης που κατασπαράζει την ηθοποιό θα μπορούσε να είναι η ίδια Κίνα, ο ζωγράφος... ένας εκπρόσωπος των πολιτών που δεν αντιδρούν, ο σκύλος... η συνείδηση του συγγραφέα που θέλει να τον ξυπνήσει. Η τεχνική της αφήγησης, με τους κεντρικούς ήρωες άλλοτε να παρατηρούν, άλλοτε να καταγράφουν, κι άλλοτε να παίρνουν μέρος στις μικροϊστορίες, κέρδισε τα μέλη της λέσχης. Η Όλγα στάθηκε στον τρόπο που παρουσιάζεται η γυναίκα μέσα στο έργο και τη θέση που πιθανότατα είχε εκείνη την περίοδο στην κοινωνία. Αυτή του θύματος. 

Η ατμόσφαιρα του βιβλίου είναι σκοτεινή, κάποιες φορές τρομακτική. Το παράλογο είναι κι αυτό παρόν. Έφερε στο μυαλό τον Μαιτρ και τη Μαργαρίτα. Ένα παράλογο, όμως, που αναδυκνύει - με πολύ έξυπνο τρόπο - το υπαρξιακό κενό των ηρώων. Μετέωροι, ανάμεσα σε έναν κόσμο που μισούν, που φοβούνται και σε έναν άλλον, καινούριο, που δεν γνωρίζουν, ψάχνουν να βρουν το προσωπικό τους στίγμα. 

Το βιβλίο στάθηκε αφορμή για να αναζητήσουμε πληροφορίες για το κίνημα του Φωβισμού στη ζωγραφική, την πολιτική των Ανοιχτών Θυρών, την Εκστρατεία των Τεσσάρων Παλαιών, την Όπερα της Κίνας πριν και μετά την δυτική επιρροή. 

"Όταν κλείνει τα μάτια του, οι χαρακτήρες που ζουν για τόσον καιρό μέσα του θυμίζουν ένα κομμάτι ζύμης που κάποια αόρατα χέρια την τραβάνε και σχηματίζονται χιλιάδες άσπρες κλωστές". Αυτός είναι ο Μακαρονοποιός, αυτός είναι ο Συγγραφέας. Ίσως, όμως, αυτός είναι και ο αιμοδότης; 

Ο Μα Γιαν γεννήθηκε στην Κίνα, όμως για πολιτικούς λόγους αυτοεξορίστηκε στο Λονδίνο και έχει πλέον αγγλική υπηκόοτητα. Η λογοτεχνία του θεωρείται, μάλλον, αντικαθεστωτική. Έχει εργαστεί ως ζωγράφος, αλλά και ως ποιητής. Με το βιβλίο του "Red Dust" κέρδισε το βραβείο Thomas Cook Travel Book, το 2002. 

Η επόμενη στάση της λέσχης μας είναι στην Ιαπωνία, με το βιβλίο "Άρωμα Πάγου", της Γιόκο Ογκάουα.