7 Φεβρουαρίου 2024

Fundamentals of Cinema

"Ο Δράκος του Ντίσελντορφ", Φριτς Λανγκ

ΑΙΘΟΥΣΑ John Cassavetes, ΑΠΟΘΗΚΗ 1 - ΛΙΝΑΜΙ

Στο πλαίσιο της ενότητας προβολών Fundamentals of Cinema, στις αίθουσες του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, η Λέσχη Ανάγνωσης "DE PROFUNDIS" παρακολούθησε την κινηματογραφική ταινία του Αυστριακού σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ, "Ο Δράκος του Ντίσελντορφ". Ομιλητές από τον χώρο της Τέχνης προλογίζουν την κάθε ταινία και μετά το τέλος της προβολής πραγματοποιείται ανάλυση - συζήτηση της ταινίας με συμμετοχή του κοινού. Τη δική μας προβολή προλόγισε ο κ. Πάνος Αχτσιόγλου, κριτικός κινηματογράφου και υπεύθυνος προγραμματισμού ετήσιας δραστηριότητας αιθουσών ΦΚΘ.

"Ο Δράκος του Ντίσελντορφ" είναι μία γερμανική δραματική ταινία (θρίλερ) του 1931, σε σκηνοθεσία του Φριτς Λνγκ. Επιλέχθηκε από τη λέσχη μας τόσο για τη σπουδαιότητά της στον χώρο του κινηματογράφου, όσο και για τον ίδιο της τον σκηνοθέτη, ο οποίος αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί λόγω του Ναζισμού, όπως ακριβώς και ο Τόμας Μαν που ήταν ο πρωταγωνιστής του βιβλίου που διαβάσαμε αυτόν τον μήνα, ("Ο Μάγος", Κολμ Τόιμπιν). Η παραγωγή της ταινίας ξεκίνησε δειλά από το 1930, αλλά δεν μπόρεσε να βρει στούντιο για να γυριστεί, καθώς πολλοί από το Ναζιστικό Κόμμα - βασιζόμενοι μόνο στον τίτλο - θεώρησαν πως ο πρωταγωνιστής τούς απεικονίζει. Άλλαξαν, βέβαια, γνώμη όταν άκουσαν την πλοκή.

Το σενάριο βασίζεται στο άρθρο του Έγκον Γιάκομπσον για τον κατά συρροή δολοφόνο, Πέτερ Κούρτεν. Ο πρωταγωνιστής, τον οποίο ενσαρκώνει ο Ούγγρος Πίτερ Λόρε, είναι ένας σίριαλ κίλερ. Δολοφονεί παιδιά. Οι αστυνομικοί αδυνατούν να τον συλλάβουν και ολόκληρη η πόλη είναι τρομοκρατημένη. Ο ένας υποψιάζεται τον άλλον. Τα συνδικάτα του οργανωμένου εγκλήματος - καθώς το εκτενές ψάξιμο των Αρχών χαλάει τις δουλειές τους - αποφασίζουν να βρουν οι ίδιοι τον δολοφόνο και να πάρουν τον Νόμο στα χέρια τους. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούν τους καλύτερους ερευνητές της πόλης, που δεν είναι άλλοι από τους ζητιάνους.

Από τις πρώτες σκηνές ο θεατής αντιλαμβάνεται την υπόνοια που με μαεστρία μας παρουσιάζει ο Λανγκ. Το παιδικό παιχνίδι στην αυλή, το κοριτσάκι που πετάει το τόπι στο πόστερ με την ενημέρωση για τον δολοφόνο, η σκιά του δολοφόνου, το μπαλόνι που πιάνεται στα σύρματα... Όλα είναι αριστοτεχνικά τοποθετημένα.

Η υποδειγματική οργάνωση του κράτους και ο γεμάτος καπνό και βρωμιά χώρος του οργανωμένου εγκλήματος είναι μία ενδιαφέρουσα αντίθεση. Ο Λανγκ χρησιμοποιεί την τεχνική του λαϊτμοτίφ, βάζοντας τον πρωταγωνιστή να σφυρίζει ένα συγκεκριμένο μουσικό κομμάτι κάθε φορά που πρόκειται να σκοτώσει, το οποίο είναι και αυτό που τον προδίδει τελικά. Ένα ακόμη ευφάνταστο εύρημα του Λανγκ είναι ο τρόπος που βρίσκει για να "στιγματίσει" τον δολοφόνο. Ένας από τους ζητιάνους που τον ακολουθεί ζωγραφίζει στο χέρι του με κιμωλία ένα "Μ" (murderer) και τον ακουμπά στον ώμο. Από εκείνη τη στιγμή είναι "σημαδεμένος" και άρα ορατός από όλους. 

Εκπληκτική είναι και στιγμή που η "Μαφία" αναλαμβάνει να δικάσει τον πρωταγωνιστή και για αυτόν τον λόγο στήνει ένα δικό της λαϊκό δικαστήριο, καθώς και η σκηνή που ο Λόρε μιλά για την αρρώστια του, που τον οδηγεί στους φόνους. Τοποθετούν, μάλιστα, στο πλευρό του και συνήγορο υπεράσπισης.

Ο Δράκος είναι πρώτη ομιλούσα ταινία του Λανγκ και θεωρείται μία από τις καλύτερες του σκηνοθέτη, καθώς και μία από τις πιο αντιπροσωπευτικές του Γερμανικού Εξπρεσιονισμού. Ο Λανγκ, πριν ξεκινήσει τα γυρίσματα είχε επισκεφθεί ψυχιατρική κλινική, ώστε να δει από κοντά κάποιους δολοφόνους παιδιών και να αποτυπώσει καλύτερα τον πρωταγωνιστή του. 

Μετά το τέλος της ταινίας ο κ. Αχτσιόγλου μας μίλησε για τον Γερμανικό Εξπρεσιονισμό, μας εξήγησε γιατί η ταινία "Μ" είναι συνδεδεμένη με το μοντέρνο σινεμά και έθεσε ερωτήματα που προκύπτουν από την ίδια την ταινία. "Είναι ηθικά αποδεκτό να σκοτώσεις κάποιον (ακόμη και θύτη των πιο ειδεχθών εγκλημάτων) αν αποδεικνύεται ότι δεν έχει έλεγχο των πράξεων του;"

Η βραδιά ήταν γλυκιά, το λιμάνι έμοιαζε με σκηνικό κινηματογραφικής ταινίας και τα μέλη της λέσχης συνέχισαν τη συζήτηση που ξεκίνησε μέσα στην αίθουσα, εντοπίζοντας τις ομοιότητες αλλά και τις διαφορές του "Δράκου" και του "Μάγου", συντροφιά με εκλεκτό κρασί. 

Ο Φριτς Λανγκ είναι Αυστριακός σκηνοθέτης, γεννήθηκε στη Βιέννη το 1890. Το Ινστιτούτο Βρετανικού Κινηματογράφου του έδωσε τον χαρακτηρισμό "Master of Dakness".  Πήρε μέρος στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο όπου και τραυματίστηκε. Όσο ανάρρωνε έγραψε μερικά σενάρια για ταινίες. Αργότερα γνωρίζει τη μετέπειτα σύζυγό του, την ηθοποιό και συγγραφέα Τέα φον Χάρμπου και γράφουν τα σενάρια των ταινιών: "Dr. Mebuse", "Metropolis", "M". To 1950 σκηνοθετεί τις τρεις τελευταίες του ταινίες στα γερμανικά, οι οποίες δεν πήγαν καλά. Το 1964, σχεδόν τυφλός, έγινε πρόεδρος της επιτροπής του Φεστιβάλ Καννών. Ως σκηνοθέτης είχε τη φήμη του τελειομανούς αλλά και του στριφνού. Πέθανε στην Καλιφόρνια το 1976.

ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ

21/02/24 | 20:00 | Ταξίδι στο Τόκιο (Αίθουσα Ολύμπιον)

20/03/24 | 20:00 | Η Κρυφή Γοητεία της Μπουρζουαζίας (Αίθουσα John Cassavetes)

10/04/24 | 20:00 | Ρώμη, Ανοχύρωτη Πόλη (Αίθουσα Ολύμπιον)

24/04/24 | 20:00 | Αποκάλυψη Τώρα: Redux ( Αίθουσα John Cassavetes)